تبلیغات
الموتیان - الموت؛ هویتی که از دست می‌رود

الموت؛ هویتی که از دست می‌رود

تاریخ:سه شنبه 25 آذر 1393-09:00 ق.ظ

 الموت؛ هویتی که از دست می‌رود 

 نویسنده : جواد قربانی

هر ملتی هویتش را از مردمش می‌گیرد. مردمی‌که در طی اعصار در چارچوب مرزهای جغرافیایی و فرهنگی دیاری زیسته‌اند و سینه به سینه هویت را در نسل‌ها جاری کرده‌اند. در ایران اما این هویت از میان اقوام گوناگون برمی‌خیزد که هر‌کدام موزاییکی هستند در سنگفرش تاریخ و فرهنگ این ملت و الموت و الموتیان یکی از همین موزاییک‌هاست.

سرزمینی در دل البرز مرکزی با کوه‌های سر به فلک کشیده و رودخانه‌هایی که از میان دره‌ها و شیارها خود را به سوی خزر می‌کشانند و با خود حیات و زیبایی را به ارمغان می‌آورند و مردمانی که در دل این کوه‌ها برای هزاره‌ها زیسته‌اند.

مردمانی که اکنون به لحاظ فرهنگی در میانه گیلک‌ها، مازنی‌ها، تات‌ها و پارسیان قزوین قرار می‌گیرند؛ از هر‌کدام بهره‌ای دارند و اما هیچکدام نیستند. این تمایز از چند لحاظ قابل توجه است:

اول زبانی منحصر به فرد که با وجود اینکه همپوشانی‌های بسیاری با زبان‌های اشاره شده دارد، اما تفاوت‌های آشکاری نیز با هر یک از آنها دارد. از این زبان با نام‌های دیلمی، تاتی و الموتی یاد شده است. بر این زبان هر نامی که بنهند، مهم آن است که همچون بسیاری از دیگر گویش‌های پارسی، به جا مانده از اعصار دیرین است و در خود مجموعه ای ذی قیمت از واژگان پارسی باستانی دارد. جالب آنکه این گویش در منطقه الموت بسیار متنوع است و حتی از روستایی تا روستای دیگر با کمترین فاصله متفاوت است.

هرچند این تفاوت در فواصل کوتاه چندان مشهود و محسوس نیست، با این حال برای گویشوران هر روستا کاملا قابل درک است چنانکه اهالی منطقه به سادگی می‌توانند در همان جملات اول، روستای متبوع گویشور را تشخیص دهند.

دوم، آداب و رسوم اهالی منطقه است که در طیف گسترده ای می‌گنجد. غالبا اهالی روستاهای حاشیه شاهرود که در دره الموت واقع شده اند، نسبت به روستاهای واقع در دامنه کوه‌ها فرهنگ و شیوه ای متفاوت دارند. این تفاوت احتمالا ناشی از مراودات بیشتر اهالی روستاهای حاشیه رودخانه با شهرها بوده است. هرچند طی دهه گذشته از این فاصله کاسته شده است. به هر حال مردم منطقه آداب و رسوم خاصی دارند که عمدتا در اعیاد یا عزاداری‌ها یا مراسمی همچون جشن ازدواج مشهود است.

سوم، شیوه معماری، ساخت روستاها و ایجاد باغات و مزارع‌ الموت با توجه به طبیعت سخت و کوهستانی الموت شکل گرفته است. روستاهای الموت مجتمع ساخته شده‌اند و کوچه‌ها باریک و خانه‌ها در جوار یکدیگرند. روستاها با توجه به موقعیت مکانی آنها شکل گرفته‌اند و محدودیت‌های جغرافیایی حیطه آنها را مشخص کرده است. خانه‌ها با خشت و کاهگل ساخته شده‌اند، با دیوارهایی عریض و سقف‌هایی که بر ستون‌هایی از الوار استوار شده اند.

درها و پنجره‌ها نیز معمولا از چوب ساخته شده‌اند. عرض بین 50 سانتی متر تا گاه یک متری دیوارها، عایقی استوار بوده است در برابر سرمای سخت پاییز و زمستان منطقه الموت.

همچنین معمولا طویله‌ها و انبار علوفه نیز در نزدیکی خانه‌ها ساخته می‌شده است تا در سرمای شدید یا هنگام بارش برف به سادگی قابل دسترسی باشند. باغ‌ها و مزارع نیز از حاشیه بیرون روستا شروع می‌شوند و روستا در میان آنها احاطه می‌شود. این سرزمین اما سال‌هاست که زخم خورده توسعه ناموزون و ناپایدار است. هر سه موردی که در بالا اشاره شد، طی دو دهه گذشته به شدت آسیب دیده‌اند.

به علت مهاجرت فزاینده اهالی روستاهای الموت به شهرها، گویش الموتی رو به فراموشی می‌رود. حتی در میان کسانی که هم اکنون به این گویش سخن می‌گویند، بسیاری از واژه‌های کهن به دست فراموشی سپرده شده است. با روند فعلی احتمالا تا یک یا دو نسل آینده، این گویش به طور کامل فراموش خواهد شد.

به همان علت پیش گفته و غلبه فرهنگ شهرهای بزرگ، بسیاری از آداب و رسوم سنتی اهالی منطقه رو به زوال رفته است و امروزه در کمتر مراسمی طبق رسوم سنتی رفتار می‌شود و معمولا مراسم مطابق با آنچه که در شهرها شیوع پیدا کرده است، برگزار می‌شود.

فاجعه‌آمیزتر از دو مورد قبلی، نابودی تدریجی بافت روستاهاست. مشابه خانه‌هایی که شرحشان رفت، اکنون به هیچ وجه ساخته نمی‌شوند و همان خانه‌های موجود نیز مورد نامهربانی قرار گرفته‌اند.

آنهایی که سرپا هستند، تعمیر نمی‌شوند و تدریجا در حال نابودی هستند و بسیاری از این خانه‌ها نیز به مرور زمان یا سقفشان فرو ریخته است یا تخریب شده‌اند تا خانه‌های بی‌هویتی مشابه آنچه که در شهرها ساخته می‌شوند، جایشان را بگیرد.

علاوه بر این، روستاها رفته رفته از حالت مجتمع خارج شده و طبیعتا بسیاری از خانه‌های جدید در مزارع و باغات ساخته شده اند.

این بدان معناست که نه تنها بافت روستاها به طور کلی تغییر کرده، بلکه مزارعی که روزگاری پر از نشاط و حیات بودند، امروز با تغییر کاربری، جای خود را به خانه‌هایی داده‌اند که تنها برای چند ماه یا هفته، پذیرای صاحب خانه هستند. خانه‌هایی که اکنون ساخته می‌شوند، با دیوارهایی سرد و بی‌روح و با عرض کم، اگرچه بر سر خود حلب‌های رنگارنگی دارند که صاحب خانه را از زحمت برف روبی یا تعمیر بام خانه(تعمیر نکاس) آسوده کرده‌اند، اما علاوه بر آنکه در زمستان‌ها به دشواری و با هزینه زیاد گرم می‌شوند، هویت را نیز از روستاهای الموت گرفته‌اند.

به این موارد باید هجوم مردمی را که دیگر چندان اثری از آن فرهنگ و هویت باستانی در آنها وجود ندارد به منطقه الموت افزود. مردمی‌که با خود برخی از پلشتی‌های شهرنشینی در ایران را به همراه می‌آورند که مهمترین‌شان عدم احترام به طبیعت و محیط زیست است. مردمی که با خود زباله می‌آورند و چهره و ریخت روستاها و طبیعت را دگرگون می‌کنند.

دولت نیز در این راه با آنها همداستان می‌شود و با عدم توجه به اقتضائات زیست محیطی، هر جا و به هر شکلی پروژه‌های عمرانی خود را اجرا می‌کند، مانند جاده‌هایی که کوه‌ها را بدون هیچ توجیه کارشناسی می‌شکافند، یا طرح ساخت سد که در صورت اجرا بخش‌های مهمی از تاریخ و فرهنگ و طبیعت منطقه را به زیر آب خواهد برد.

در مجموع آنچه که از الموت، مردمانش و فرهنگ و طبیعت و روستاهایش از کودکی به خاطر می‌آوریم، می‌رود تا برای همیشه خاطره شود. متاسفانه مردم منطقه نیز به این مهم آگاه نیستند و آسایش کوتاه‌مدت را به تمام آنچه گفته شد ترجیح می‌دهند. عزمی راسخ و همتی بلند می‌طلبد که الموت و بخشی از هویت ایران زمین را از این مهلکه بتوان نجات داد. باشد که بفهمیم چه از دست می‌رود.

منبع: مردم سالاری لینک؛   http://mardomsalari.com/Template1/News.aspx?NID=207285

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
How do you grow?
شنبه 11 شهریور 1396 09:36 ب.ظ
My spouse and I absolutely love your blog and find many of your post's
to be what precisely I'm looking for. Does one offer guest writers to
write content in your case? I wouldn't mind
composing a post or elaborating on some of the subjects
you write regarding here. Again, awesome website!
سعید حمیدی
دوشنبه 8 دی 1393 05:31 ق.ظ
سلام
مطالبتون پرمحتواست،لذت بردم.
خوشحال میشم به من هم سر بزنید و تبادل لینک داشته باشیم و من رو هم از نظرات و پیشنهادات خودتون بهره مند کنید.
درضمن ما داریم یه سری کلاس با حضور اساتید مجرب برگزار میکنیم که شماهم میتونید با نظراتتون مارو در برگزاری بهتر این کلاسها یاری کنید.ممنون. منتظر نظراتتون هستم
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo